ambulant cta docent docenten leerlingen lampie leerling logopedist maatschappelijk meten orthopedagoog school verrekijker passendonderwijs verzuimcoaches

Lesgeven zonder vingers

Door: A. Thunnissen - Datum: 20 februari

In steeds meer lokalen maakt het schoolbord plaats voor een digibord en de opvoedkundige tik is al tijden uit den boze.  De opgestoken hand zien veel docenten daarentegen nog steeds als een probaat middel, simpel en doeltreffend. Bovendien: er schuilt toch geen kwaad in? De laatste jaren gaan er echter stemmen op om het ‘vingeropsteken’ in de ban te doen. Heeft de vinger zijn langste tijd gehad?

Weinig mensen zijn zich er bewust van dat er ook nadelen kleven aan de opgestoken hand. Waar de vingers van assertieve en sneldenkende kinderen vaak de lucht in schieten al voor de vraag goed en wel gesteld is, zijn er ook kinderen die meer tijd nodig hebben om tot een antwoord te komen. Deze leerlingen denken en doen vaak minder actief mee als de docent een vraag stelt, omdat ze verwachten dat een ander wel met het antwoord zal komen. Het kan daarbij een ondermijnende uitwerking hebben op hun zelfvertrouwen, omdat (prestatie)verschillen tussen leerlingen door de al dan niet opgestoken vingers worden benadrukt. Dit wakkert bovendien de competitiedrift aan.

In sommige situaties zijn vingers wel functioneel, bijvoorbeeld wanneer de docent wil weten of er vragen zijn of bij het bespreken van persoonlijke en emotionele onderwerpen. In het laatste geval kun je kinderen beter niet dwingen om iets te zeggen wanneer ze dat niet willen. Dat kan dan juist verlammend werken.

Op andere momenten kun je het toewijzen van beurten prima op een andere manier regelen. Alternatieven zijn er genoeg. Zo kun je willekeurig een leerling kiezen, door bijvoorbeeld een naam te prikken op de klassenlijst of een ijsstokje te trekken uit een potje met stokjes waarop alle namen geschreven staan. Ook zijn er digitale hulpmiddelen, zoals de ‘random name picker’. Dit is een namenkiezer in de vorm van een soort rad van fortuin dat je op het digibord kunt laten verschijnen. Een andere optie is de online-enquête. Daarbij beantwoordt ieder voor zich de vraag via een telefoon op laptop. Alle gegeven antwoorden verschijnen vervolgens anoniem op het bord. Dit principe kun je ook analoog uitvoeren met kleine whiteboardjes. De leerlingen schrijven hun eigen antwoord op en houden vervolgens op teken van de docent tegelijk de bordjes omhoog. Op die manier kun je goed nagaan of iedereen de stof heeft begrepen.

Dit zijn allemaal hulpmiddelen voor de docent om aandacht beter te verdelen en te zorgen dat alle leerlingen in de les aan bod komen. Het geeft meer mogelijkheden om iedereen aan het praten te krijgen. Angstige kinderen worden gestimuleerd om zich over hun onzekerheid heen te zetten, terwijl assertieve leerlingen leren dat ze soms ook een ander aan het woord moeten laten. Leerlingen worden bovendien gedwongen om op te letten, iedereen doet mee. Dat alles zorgt voor een betere ontwikkeling en leidt tot betere leerprestaties. Reden genoeg om er ten minste eens mee te experimenteren.

De random name picker is te vinden op classtools.net