ambulant cta docent docenten leerlingen lampie leerling logopedist maatschappelijk meten orthopedagoog school verrekijker passendonderwijs verzuimcoaches

‘Het lichaam geeft als eerste antwoord’, één van de NLP-principes

Door: Wen Westerink - Datum: 10 oktober

Als je met iemand praat, reageert hij met woorden, maar ook met lichamelijke reacties. Dat heet ook wel non-verbale communicatie. Het heeft voordelen om goed op die reacties te letten. Lichamelijke reacties: snel en betrouwbaar.

Een van de principes bij NLP  (Neuro-Linguïstisch Programmeren) gaat er van uit dat lichamelijke reacties niet alleen betrouwbaarder zijn dan woorden, maar ook sneller. Vandaar het principe: 'Het lichaam geeft als eerste antwoord'.

Over wat voor reacties gaat het dan bijvoorbeeld? Iemand deinst een stukje terug, knikt onbewust zachtjes ja, begint iets sneller en hoger te praten, richt zijn blik naar beneden. Zo zijn er allerlei reacties waar je op kunt letten. Alle gedachten en emoties uiten zich ergens in iemands lichaam. En vaak is dat zichtbaar. Meestal zijn mensen zich er zelf niet van bewust hoe ze non-verbaal reageren.

Dat non-verbale reacties sneller zijn dan de taal, is wetenschappelijk aangetoond. Je kunt het zelf ook gemakkelijk in je dagelijkse gesprekken waarnemen. Voordat iemand zegt dat hij het er niet mee eens is, trekt hij zijn lippen al een beetje samen. Voordat iemand vertelt dat hij blij is, gaan zijn wenkbrauwen al een stukje omhoog. Let er maar eens op: de lichamelijke reacties zijn sneller. Maar waarom zouden ze ook betrouwbaarder zijn?

Mensen kunnen allerlei redenen hebben om niet te zeggen wat er op een gegeven moment in ze omgaat: 'Hij laat niet het achterste van zijn tong zien'. Dat hoeft helemaal niet te betekenen dat iemand slechte bedoelingen heeft. Misschien vindt hij het niet belangrijk genoeg om zich te uiten. Misschien weet hij zelf nog niet zeker of het wel klopt. Of misschien is hij bang dat je het moeilijk zult vinden om te horen.

Bij NLP wordt gewerkt met iets dat 'ijken' heet: goed kijken naar non-verbale reacties die gepaard gaan met een bepaald gevoel of een bepaalde gedachte. Die ijking wordt op meerdere manieren in het NLP gesprek gebruikt. Een gesprek waarin je ‘bezig bent met veranderingswerk’. En vooral ook om te kijken of iemand congruent is: zijn de non-verbale reacties in overeenstemming met het verhaal?

Een suggestie voor de komende weken: kijk eens goed naar hoe mensen fysiek reageren terwijl ze aan het praten zijn. Soms is hun non-verbale expressie in overeenstemming met hun verhaal. Soms ook niet. Iemand zegt bijvoorbeeld dat hij het er mee eens is, maar zijn hoofd schudt zachtjes nee. Of iemand zegt dat hij het heel jammer vindt, maar hij glimlacht een beetje. Wat zou dat kunnen betekenen? Ga er niet automatisch van uit dat je weet wat het betekent, ook al ligt het soms voor de hand! Stel het eens voorzichtig aan de orde: "Ik zie dat je zachtjes nee schudt, ben je het er echt helemaal mee eens?" Doe dat in vragende vorm en laat het los, als je merkt dat de ander het er liever niet over heeft.

IEP Nijmegen   Opleiding NLP    Practitioner & Master Practitioner